Trịnh Công Sơn và Hồng Nhung cùng những khoảnh khắc đáng nhớ

Võ Tá Hân, Hồng Nhung, Trịnh Công Sơn & Kim Châu (1998)

TT - Hội văn hóa Trịnh Công Sơn (*) đã tổ chức một đêm nhạc Trịnh Công Sơn “Vẫn nhớ cuộc đời” thật tuyệt vời. Tối nay tôi ngồi viết thư này mà... vẫn nhớ... biết bao nhiêu điều đã trôi qua, như nhớ những buổi chiều trên quê hương tôi.

Vâng, tối thứ bảy 1-4 đó không ai hát bài ấy, nhưng người yêu nhạc Trịnh nghe bài này lại nhớ bài kia, đâu có sao phải không các bạn? Và nếu đêm nhạc không diễn ra trên quê hương mà tại một nhà hát nhỏ thuộc ngoại ô Paris thì cũng vẫn không sao.

Đêm ấy chúng ta cùng nghe nhạc Trịnh Công Sơn trong niềm đồng cảm, để cùng nhớ ngày này đúng năm năm trước anh đã ra đi. Và tôi đã ngồi nghe một mình. Một mình, quên tôi đang ở đâu, quên hết không gian và cả thời gian.

Như chúng ta đều đã cùng ngồi nghe một mình, vì chúng ta là một. Người hát, người đệm đàn và người nghe đều là một.

Hồng Nhung thật tinh tế khi mở đầu chào khán giả đã nói: cô đến để tham dự đêm nhạc, tham dự, không phải để trình diễn. Tôi nghe mà ngẩn ngơ, thật vậy, tự bao giờ nhạc Trịnh Công Sơn vẫn là nhạc để mọi người cùng tham dự. Và không gì lôi cuốn người nghe tham dự hơn, tham dự vào cái tuyệt đối một mình mà tuyệt đối chung đó, bằng khi Hồng Nhung hát a capella một trích đoạn trường ca Đóa hoa vô thường, vừa hát vừa múa rất tự nhiên, tự nhiên như cái vô thường:

...Tìm trong vô thường
Có đôi dòng kinh
Sấm bay rền vang
Bỗng tôi thấy em
Dưới chân cội nguồn...

Ca sĩ chưa bao giờ một mình hơn thế, và cả thính phòng cũng chưa bao giờ là một hơn thế, với ca sĩ. Đúng vào ngày kỷ niệm Trịnh Công Sơn mà lại được nghe Hồng Nhung hát, còn có gì hạnh ngộ cho bằng, nếu cuộc đời không vô thường, làm gì có được những phút giây ấy?

Lại còn được nghe anh Cao Huy Thuần, người dẫn chương trình có một không hai, bàn về chữ vô thường trong Trịnh Công Sơn, sâu sắc mà nhẹ như không, thật quá vui. Như anh đã nói: “Tôi đi đâu? Đi lên cái sân khấu này nghêu ngao vô thường với các anh chị, với Hồng Nhung, quá vui”...

Tôi đã nghe các CD của Hồng Nhung thời gian trước, và dĩ nhiên khi về nước cũng đã đến nghe trực tiếp tại Tiếng Tơ Đồng. Phải nói hiện nay Hồng Nhung đã đưa vào trong tiếng hát đẹp tự nhiên của cô một kỹ thuật già dặn hơn rất nhiều, xử lý âm thanh điêu luyện mà không phô trương, làm cho tình cảm của người hát và ý tưởng của nhạc sĩ bay cao, bay xa. Nếu còn được đòi thêm thì xin nói là giá có lần nào trong một thính phòng nhỏ và âm thanh tốt như vậy, được nghe cô hát không có micro chắc còn hay biết mấy.

Năm nay chủ đề nhấn mạnh vào sự lưu luyến của nghệ sĩ với cuộc đời. Ngay cả trong nỗi buồn của con người, trong đó có phần của một cuộc chiến khốc liệt. Trịnh Công Sơn, với tâm hồn thật nhân bản, biết nhìn nhận chân tướng những nỗi buồn xâu xé nhất... “để gió cuốn đi”... và đi đến những niềm vui.

Tôi chưa bao giờ nghe một câu nhạc tha thiết, tràn đầy tình cảm và vang vọng suy tư đến thế trong tiếng hát Thanh Hải. Bốn chữ thôi, mà là cả biện chứng cuộc đời. Thanh Hải làm người ta sửng sốt và nhớ mãi âm thanh cao vút của bốn chữ “để gió cuốn đi” này.

Còn Hồng Anh đã chọn hai bài hát Có nghe đời nghiêng và Lời mẹ ru rất hợp với mình. Giọng ca và phong cách vừa hát vừa tự đệm đàn của Hồng Anh thật nhẹ nhàng, mộc mạc, mà nghe thấy thấm sâu như ở bên trong có rượu.

Cả ba ca sĩ đều cho người nghe rất rõ, rất thấm ca từ Trịnh Công Sơn. Đặc biệt Hồng Nhung nhiều khi không ngần ngại đọc lời thơ thay vì hát. Đây là một bước phát triển mới rất thích thú, nó đi vào chiều sâu. Trịnh Công Sơn không còn chỉ là một người du ca phản chiến, mà là một nhà thơ rất dân tộc và nhân bản. Tôi nghĩ các thế hệ mới vẫn đồng cảm với Trịnh Công Sơn là tự nhiên, và là một điều vui, chỉ nói riêng về mặt ngôn ngữ, họ sẽ học được rất nhiều.

Chỉ có một điều tiếc, là tiếc cho những ai không giữ chỗ kịp, nghe nói từ hơn hai tuần trước đã hết vé rồi. Mà chẳng thấy quảng cáo ở đâu cả.

HÀN THUỶ