CHIỀU VỀ HỘI AN

  • 4105
  • 0
  • 0

1. Chiều về Hội An

Có một lần, tôi đọc được cái note rất ngắn (và có lẽ, rất hiếm hoi) của Như viết về Hoài Phố, Liêm hồ đằng và một tháng ba xao xác đợi chờ như thế này:

“Tháng Ba, có một chiều ngồi bên sông Hoài, đung đưa chân và nghĩ xem anh đã từng đứng ở đâu khi nhắn cho em rằng “phố đẹp nhưng buồn lắm”. Uh, bây giờ thì em biết, phố đẹp nhưng buồn lắm. Có lẽ vì em đi một mình quanh phố. Những cây Liêm Hồ Đằng rậm rạp lá xanh sẫm màu và rễ của nó buông xuống kín như rèm che, như những cơn mưa bất tận phủ xuống con phố nhỏ hẹp này…”

Hoài phố có gì buồn? Liêm hồ đằng có gì đẹp? Và cả cái tháng ba ướt sũng nào đó có gì quyến luyến để Như phải viết thành cái note nhẹ tênh – như kiểu người ta vừa buông tay thả rơi một chiếc lá – mà lại ngậm ngùi làm vậy …?! Từ hôm đó, tôi âm thầm nghĩ nếu được về Hội An, giá nào tôi cũng đi tìm lại những dây Liêm hồ đằng cho Như dù rằng tháng Ba của Như đã lùi xa từ lâu lắm…

Giờ thì tôi đang có mặt tại Hội An. Và cũng giống Như, tôi đang “một mình loanh quanh trên những con đường nhỏ, lang thang qua phố xưa nhà cổ …” ngước mắt ngắm nhìn những hàng dây xanh quấn quýt bò trên mái ngói âm dương hầu mong đâu đó sẽ buông lơi một bức mành quấn quýt như tơ, xanh rời rợi…

HỘI AN 1

Tháng Sáu, Hội An không mưa. Đi đến đâu cũng thấy nắng và nắng; chỉ có điều, nắng phố Hội không gay gắt, đặc sệt bụi bặm như nắng Sài Thành mà lơ lửng giữ hoài sắc vàng phai, buồn buồn trườn qua các ô cửa nhỏ bên sông, kéo dài thành vệt chạy lan theo bờ tường, mái ngói rêu phong rồi rơi đầy theo từng bước chân qua. Giờ thì tôi tin người nào đó đã giữ tháng-ba-của-Như nói đúng. Phố đẹp nhưng buồn lắm…!

Bất giác, tôi ước ao được có anh bên mình, được nắm chặt bàn tay anh, được nghe anh thở, được thấy anh cười để cảm nhận hết những an yên khi đứng lặng ven sông, nghe câu hát vọng từ phố cổ “Chiều về Hội An, đêm mơ Hoài phố … thấy bông hoa vàng rụng vỡ ven sông … mái rêu u trầm, nét hoa Kim Bồng … Lời người trăm năm xa xưa gửi lại …”

Chiều Hội An không anh, tôi dừng bước giữa đông vui mà nghe lòng mình chống chếnh …!

2. Lang thang qua phố xưa nhà cổ …

Đi hết con đường trải bê tông loanh quanh bên sông, tôi ghé lại trụ gác đầu tiên đọc phần hướng dẫn rồi quyết định mua cho mình chiếc vé vào cổng dành cho du khách thay vì cự nự, than phiền việc phải trả tiền “bảo tồn văn hóa phi vật thể” một cách vô lý mà chính quyền Hội An đang áp dụng mấy tháng nay hoặc cố tình nhận mình là người gốc phố Hội để được tham quan miễn phí theo chính sách ưu đãi dân địa phương mà nhiều đoàn khách du lịch đang chỉ nhau thực hiện. Có thể tôi dại dột khi tự nguyện bỏ ra 80.000 đ mua vé trong khi còn nhiều cách để vào phố cổ mà chẳng cần tiền. Có thể tôi đang làm công việc đóng góp cho phố cổ rất “trời ơi” và vô ích nhưng làm sao có thể đành lòng bước vào Hội An với một tâm thức chối bỏ trách nhiệm rất hả hê, trong khi mỗi ngày từng ngôi nhà cổ ở đây đang phải gồng mình chịu đựng sự bào mòn, hủy hoại của mưa nắng thời gian?

Theo bản đồ chỉ dẫn in phía sau vé vào cổng, chùa Cầu nằm ở góc đường Nguyễn Thị Minh Khai – Trần Phú là điểm đến đầu tiên của hành trình tham quan.

Cô hướng dẫn viên mặc áo dài xanh đi theo đoàn thuyết minh với chúng tôi rằng Chùa Cầu hay còn gọi là chùa Nhật Bản – nằm trong khu phố cổ Hội An – do các thương gia Nhật Bản đến buôn bán tại Hội An xây dựng vào khoảng giữa thế kỉ 16 là một ngôi chùa đặc biệt, không dùng để thờ Phật mà để trấn yểm một loài thủy quái khổng lồ (người Việt gọi là con Cù, người Nhật gọi là Mamazu, người Hoa gọi là Giao Long). Họ tin rằng đầu con Mamazu gác lên Nhật Bản, đuôi cuộn ở Ấn Độ còn lưng vắt qua Hội An. Mỗi khi con thuỷ quái đó quẫy mình thì động đất, lũ lụt tràn về làm người dân sống hai bên bờ sông Hoài rất khổ sở. Vì muốn yên ổn buôn bán làm ăn nên người Nhật đã xây cầu trên sông Hoài và tin rằng cây cầu chính là cây kiếm đâm xuống sống lưng con thủy quái khiến nó không thể trở mình gây hại được nữa, đồng thời ở hai đầu cầu họ cho xây tượng Thân hầu (khỉ) đại diện cho năm xây dựng và Thiên cẩu (chó) để đại diện cho năm kết thúc công trình. Đến năm 1653, người ta dựng thêm phần chùa, nối liền vào lan can phía Bắc, nhô ra giữa cầu, từ đó người địa phương gọi là Chùa Cầu.

Gần 100 năm sau, năm 1719, Chúa Nguyễn Phúc Chu đến thăm Hội An, đi qua chùa Cầu và đặt tên Lai Viễn Kiều cho chiếc cầu , có nghĩa là chiếc cầu nối những người bạn từ phương xa đến thăm nhằm bày tỏ thiện chí và khuyến khích sự giao thương của người Việt với người Nhật và người Hoa ở Hội An. Sau nhiều lần trùng tu, gìn giữ, ngày nay chùa Cầu là biểu tượng văn hóa chính thức của Hội An.

Khi tôi đến chùa Cầu, đồng hồ chỉ gần 6 giờ chiều, nắng bắt đầu tắt, hai bên đường phố cũng đã lên đèn nhưng khách du lịch từ khắp nơi vẫn tấp nập vào ra chiêm bái. Sự chen chúc ồn ả trên cầu làm tôi rất khó lắng tai nghe được phần thuyết minh của người hướng dẫn viên về ngôi miếu nhỏ thờ thần Bắc Đế Trấn Vũ hay dừng chân nhẫn nha xem trọn dáng hình chữ CÔNG cùng những hoa văn, rường cột mang đậm chất Phù Tang đặc biệt của nó.

Theo dòng người, tôi đi xuôi về phía bên kia chùa Cầu, nơi đang có lớp lớp đèn hoa đăng giăng mắc và những ánh nắng cuối ngày rải đều như mật quyện…

HỘI AN 9

_L_U_NI_M

H_I_AN_4

Thật không hổ danh với sự xưng tụng của các giáo sĩ Phương Tây khi viết về một vùng đất trên bến dưới thuyền trù phú “bán buôn đa dạng các mặt hàng lâm, hải sản và hàng hóa thủ công từ yến sào, sừng tê, đồi mồi, ốc hương, ngà voi, tôm khô, trầm hương, kỳ nam, vây cá, đường tán, đường phèn, quế , tiêu, gạo, đậu… cho đến lưu huỳnh, diêm sinh, bạc thoi, kẽm, đồ sành sứ, vải nỉ, vải gấm nhiều màu, thuốc bắc, giấy, kim tuyến, thuốc nhuộm, y phục, giày dép, kính, pha lê, bút mực, đèn lồng, bàn ghế, đồ thiếc, trái cây khô…” và chất tài hoa, khéo léo của người dân phố Hội “Nhờ buôn bán, học hỏi với Trung Quốc, Phù Tang và các nước đàng ngoài mà các thợ thủ công tài hoa của vùng đất Quảng đã biết luyện vàng, làm đồ gốm, đóng thuyền, đóng ghe bầu, dệt được vải lãnh, the, lụa hoa hòe tinh xảo không kém gì lụa Quảng Châu” Những góc phố tôi đi qua sáng rực bởi các mặt hàng thủ công mỹ nghệ mà nhiều nhất là quần áo vải vóc bằng tơ lụa, đèn lồng, giỏ xách, giày dép da làm thủ công, đồ gốm, tranh ảnh, hàng lưu niệm và những con giống bằng đất nặn.

H_I_AN_10

HỘI AN 8

HỘI AN 11

Nghe nói nếu thích, khách du lịch có thể ghé lại các tiệm buôn vải, mua một khúc ưng ý yêu cầu thợ cắt may cho mình một bộ quần áo hoặc dừng lại đo chân, đóng giày và lấy ngay trong ngày với một cái giá hết sức dễ chịu và sự phục vụ không thể hài lòng hơn được nữa. Tôi không có nhu cầu mua sắm nên không thử trải nghiệm nhưng cảm thấy vui khi nghĩ về sự nhạy bén và cung cách làm du lịch rất chuyên nghiệp của người Hội An. Giá mà sự chuyên nghiệp ấy được thể hiện ngay từ chiếc vé vào cổng để ai cũng có thể vui vẻ, tự nguyện đóng góp một phần cho phố cổ thay vì tìm cách lảng tránh, băn khoăn hay tranh cãi thì tốt quá…

Qua khỏi chùa Cầu chừng dăm chục mét, bên tay phải tôi là Nhà cổ Phùng Hưng. Nhìn những cánh cửa xếp nâu bóng và không gian cao lồng lộng mở ra bên trong tôi không khỏi bối rối… Như vậy là tôi đã lạc đường! Bởi trước khi vào phố cổ, tôi định sau khi thăm chùa Cầu sẽ qua đường Trần Phú, nơi tập trung những công trình kiến trúc điển hình nhất của Hội An để thỏa sức tìm hiểu, ngắm nhìn đồng thời vào tham quan hết cả 5 hội quán cổ kính và lớn nhất của người Hoa ở Hội An: Hội quán Quảng Đông, hội quán Trung Hoa, hội quán Phúc Kiến, hội quán Quỳnh Phủ và hội quán Triều Châu. Ấy vậy mà như thường lệ, tôi lạc đúng 180 độ, dừng chân ngay Nhà cổ Phùng Hưng theo hướng ngược lại …!

nhà cổ Phùng Hưng

Nhưng đã đến thì vào. Tôi vuốt gọn áo váy, nhẹ chân bước qua ngạch cửa để tận mục sở thị không gian cổ kính của ngôi nhà Việt được xây dựng đầu tiên trên mảnh đất buôn bán sầm uất này. Thật sự, tôi không đủ kiến thức để hiểu hết nét đẹp và sự tinh tế của ngôi nhà cổ hình ống, mái lợp ngói âm dương nở ra bốn bên theo kiểu mái “Tứ Hải” hay những hành lang chạy dọc theo lối chữ cửu, chỉ cảm nhận trong một không gian rộng lớn, tất cả những rường cột, xà ngang, mái dọc và những hàng cột chính bằng gỗ lim đen bóng kia đang tạo thành một thế giới rất khác. Một thế giới mang đậm dấu ấn lịch sử và những câu chuyện làm ăn, khai khẩn miền đất đàng trong theo mùi hương trầm lan tỏa vào tận tâm tư người đang chiêm ngưỡng…

Ra khỏi nhà cổ Phùng Hưng, tôi không có ý định quay ngược lại vì nắng lúc này đã sắp tắt, nếu có tìm được đúng đường vào các hội quán như đã định thì cơ hội vào bên trong cũng không còn đủ thời gian. Thế nên tôi lang thang theo đường Nguyễn Thị Minh Khai ngắm đèn lồng và các quán gánh bán tào phớ, chí mà phù, lục tào xáo … đang bày bán san sát dọc theo vỉa hè.

Gần hết con đường, tôi bắt gặp một cửa hàng sách cổ. Nghĩ đến chuyện có thể tìm mua được cuốn sách hay món hàng nào đó đúng ý ngay trong hiệu sách cổ trên bờ sông Hoài thú vị quá nên tôi không thể không ghé vào. Ngoài khu vực bày bán đồ gốm Thanh Hà và những mặt hàng lưu niệm bằng mây tre gỗ lá, sách ở đây đa phần là sách văn hóa lịch sử, dư địa chí và ẩm thực; thật dễ dàng bắt gặp “Vespa du ký – từ Roma tới Sài Gòn” của Giorgio Bettinelli, “Hanoi stories” của Pam Scott, “Hành trình về phương Đông” của Blair T. Spalding hay cuốn “Secrets of Hoi An” của Carol Howland nằm bình yên bên cạnh “Vietnamese Home Cooking” của Charles Phan trong những kệ sách già trăm tuổi.

nhà sách HỘI AN

Không tìm được mấy cuốn sách muốn mua nên tôi ghé quầy lưu niệm chọn 2 đôi đũa ngà, một cặp chén kiểu bằng đất nung và CD “Bonjour Vietnam” của Phạm Quỳnh Anh rồi xin chị chủ hiệu sách cho phép chụp vài tấm ảnh…

3. Phố cổ lung linh

Thời gian lưu lại phố cổ của tôi dường như đang ra sức chạy đua cùng tiếng tik tak – tik tak của đồng hồ trong những cửa hiệu rực rỡ đèn hoa, nếu cứ đi bộ ngắm cảnh có lẽ đến đêm mai tôi mới dạo xong phố cổ, thế nên tôi quyết định đón 1 chiếc xích lô với giá thỏa thuận 180.000đ để có thể “đi” hết một vòng quanh phố trước khi dừng lại ở quán cao lầu Trung Bắc thưởng thức ẩm thực “chính tông” phố Hội.

Đúng ra, tôi rất ngại ngần khi chọn xích lô vì không quen cảm giác người nhàn nhã vắt chân ngồi ghế trước đưa tay chỉ chỏ, thảnh thơi nói cười, người gò lưng đạp xe ở phía sau liên tục dạ thưa, hướng dẫn nhưng trong phố cổ không có xe máy. Để giữ vẻ bình yên, cổ kính cho phố cổ, người dân ở đây chỉ đi bộ, đi xe đạp hoặc dùng xích lô mà thôi. Nhưng lên xe rồi tôi mới biết, các bác tài xích lô ở đây không chỉ là người lái xe đưa khách kiếm cơm mà còn là những đại sứ du lịch thiện chí thật sự. Các bác am hiểu quê hương mình, biết cặn kẽ về lịch sử những di tích phố Hội và có thể nói tiếng Anh, tiếng Pháp, hoặc tiếng Hoa, tiếng Hàn rất trôi chảy. Với sự chuyên nghiệp và tinh thần mến khách, bác tài xế chở tôi đã làm tôi vơi đi cảm giác e ngại ban đầu bằng những câu chuyện rất tự nhiên về gia đình, về nghiệp đoàn xích lô, về cái tên Faifoo cũng như những con đường loanh quanh phố cổ…

đêm hội an 4

đêm+hội+an+7

shop_ng_D_ng

Ví như con đường nối từ chùa Cầu đến hội quán Triều Châu này đây, ngày xưa mang tên Rue du Pont Japonnais, tức là Phố Cầu Nhật Bản. Hoặc con đường Nguyễn Thái Học có Viện bảo tàng văn hóa dân gian từng được người Pháp đặt tên là Rue Cantonnais, tức là phố Quảng Đông hay đường Bạch Đằng chạy dọc bờ sông, đưa tôi ra bến đò ngày xưa người Hội An chỉ gọi là đường Bờ Sông mộc mạc, dung dị …

Trước khi trở về, bất ngờ tôi nhìn thấy góc đường mà Như đã từng chụp ảnh, nhưng những dây Liêm hồ đằng không còn nữa… Có lẽ, mỗi con người sinh ra chỉ có thể có duyên với một khoảnh khắc nào đó, tại một nơi chốn nào đó cùng với một người nào đó duy nhất của mình mà thôi. Khoảnh khắc của Như, kỷ niệm của Như sẽ mãi theo cơn mưa tháng Ba tưới xanh những dây Liêm hồ đằng ven sông Hoài. Còn tôi, khoảnh khắc của tôi ở đâu khi tôi vắng anh?

Phố Hội đêm nay không buồn, song, hình như chưa trọn vẹn …!

(Còn tiếp)

 

Thông báo

52labai.com

Chính sách riêng tư